30 października 2020 roku - 13 Rabi-ul Ałłal 1442
muzulmanie-bismillah
eko-islam-10-zielonych-hadisow

Na przestrzeni wieków wielu przywódców politycznych, religijnych opowiadało się za ochroną środowiska naturalnego, za naglącą potrzebą ochrony tego, co nas otacza zwłaszcza post factum. Wielu czyniło z tej sprawy oręż w walce z oponentami, swoistą drabinę mogącą wynieść na upragniony szczyt. Niestety zdecydowana większość tych zabiegów, starań i planów nie przyniosła efektywnych i długofalowych planów ochrony Ziemi, często partykularne interesy stawały ponad kwestiami ekologicznymi. Przywództwo Proroka Muhammada (pokój i błogosławieństwo Boga z Nim) abstrahując od wymiaru religijnego jego misji niosło ze sobą zestaw ekologicznych praktyk potwierdzanych przykładem osobistym, a co za tym idzie pozostawiło kolejnym pokoleniom dobrą i niezachwianą kulturę postępowania w trosce o środowisko naturalne. Z jego nauki płynęła kategoryczna troska o skromne życie, umiar w wykorzystywaniu i spożywaniu dóbr, szacunek i dbałość dla zwierząt, roślin i materii nieożywionej. Nauka ta stawała się tym wznioślejsza, gdyż indywidualne postępowanie i stosowanie się do tych nakazów wyznaczało także miarę czci oddawanej samemu Stwórcy. Dbając o stworzenie, szanując je, troszcząc się o jego dobrobyt oddaje się w sposób praktyczny szacunek Stwarzającemu, niwecząc plan stworzenia postępuje się wbrew woli i działaniu Stwórcy. Prorok Muhammad (pokój i błogosławieństwo Boga z Nim) kładąc silny nacisk na wskazywanie zależności między działaniem w życiu doczesnym a ich rezultatem po śmierci, przypominał wierzącym o wadze ich dokonań i świadomości, jaka musi im towarzyszyć na co dzień. Istota świadoma związków przyczynowo skutkowych tym silniej stara się wpływać na kształt swojego postępowania.

Dzieląc się, tu i teraz, tymi proroczymi naukami, mam na uwadze wskazanie ich ponadczasowego kontekstu i celu ich realizacji w ramach działań proekologicznych.

Hadis nr 1: Wierzący jest jak wzrastające drzewo  

„Przykładem człowieka wierzącego jest młoda, wzrastająca roślina, niezależnie z jakiego kierunku nadciąga wiatr, roślina ugina się pod jego naporem, kiedy natomiast wiatr opada, roślina na nowo staje się prosta” (zrelacjonował Abu Hurajra zebrał Al Buchari).

Metafora Prorok Muhammada (pokój i błogosławieństwo Boga z Nim) uczy muzułmanów, że ich wiara na drodze życia powinna bezustannie wzrastać a życie w wierze powinno zawsze postępować bez względu na trudy i zmiany, ciemiężenie i udrękę. Należy zawsze pamiętać, że nadejdą ciężkie i surowe czasy kiedy starania wydają się bezcelowe a udręka nie ma końca. Ale cierpliwość, pozostawanie przy silnych korzeniach i twardej postawie bez względu na koszt i trud przyniesie dwojakiego rodzaju korzyści: dla nas samych oraz dla całego otoczenia, tak jak ma to miejsce między blisko rosnącymi roślinami – upadek, wyrwanie jednej, niszczy korzenie pobliskich.

Hadis nr 2: Zasadź drzewo nawet jeśli jest to Twój ostatni uczynek

„Jeśli bliska jest ustalona godzina (Dzień Zmartwychwstania), a jeden z was trzymałby w dłoni palmową latorośl, niechaj wykorzysta choćby ostatnią sekundę przed nastaniem ustalonej godziny, aby ja zasadzić”  (ze zbioru Al Albaniego).

Hadis nr 3: Sadzenie drzew jest nieustającym źródłem nagród

„Jeśli wierzący zasadzi drzewo lub zasieje nasiono, a następnie ptak, człowiek lub zwierzę zje z tego, co wyrośnie zostanie mu to poczytane, jako dobroczynny dar (sadaka)” (ze zbioru Imama Buchariego).

Hadis nr 4: Ograniczaj zużywanie zasobów nawet jeśli wykorzystywane są do rutynowych rytuałów

Prorok Muhammad (pokój i błogosławieństwo Boga z Nim) napotkał kiedyś swojego kompana Sa’da, kiedy ten wykonywał rytualną ablucję (łudu) nad rzeką. W tym czasie Prorok rzekł: „Sa’d cóż to za marnotrawstwo?” Sa’d odpowiedział: „Czy możliwym jest marnotrawienie (israf) podczas ablucji?” Odrzekł Prorok: „Tak, nawet jeśli byłbyś obok rzeki płynącej” (ze zbioru Ibn Madży).

Hadis nr 5: Utrzymywanie środowiska w czystości sanitarnej podtrzymuje wspólnotę

„Wystrzegajcie się trzech aktów, które mogą doprowadzić do waszego przekleństwa: załatwiania potrzeb fizjologicznych w zacienionych miejscach, które ludzie wykorzystują, na chodnikach i przejściach oraz w pobliżu wodopoju” (zrelacjonowane przez  Mu’ada, ze zbioru Hasana Al-Albaniego).

Higiena i czystość są integralnymi elementami islamu, ponadto stanowią oddzielną dziedzinę szerokiej dywagacji w ramach etyki i kultury muzułmańskiej. Bez fizycznej czystości nie jest możliwa czystość zupełna osoby wierzącej, gdyż w ramach ontologii muzułmańskiej czystość możliwa jest wyłącznie na dwóch płaszczyznach jednocześnie: czystości duchowej oraz fizycznej. Bez czystości zachowanej w przestrzeni publicznej, zanieczyszczenia rujnują miasta i życie społeczne, bez indywidualnego zaangażowania na rzecz czystości i czystego współegzystowania, z czasem tym trudniej jest wyzbyć się nieczystości i złych nawyków. Niestety natura ludzka pozwala na „przyzwyczajanie się” do zastanej sytuacji, z czasem coś, co pierwotnie i obiektywnie mogłoby uchodzić za negatywne i nie do przyjęcia staje się standardem naszej egzystencji, jeśli nie czynimy wysiłków, aby temu przeciwdziałać.

Hadis nr 6: Prorok Muhammad nakazywał oczyszczanie ulic 

„Usuwanie szkodliwych rzeczy z ulic jest aktem miłości/dobroczynnym darem (sadaka)” (zrelacjonował Abu Zarr Al-Ghafari).

Hadis nr 7: Powiedz NIE! nadmiernej konsumpcji (lub przynajmniej ją ogranicz)

Abdullah ibn `Abbas poinformował, że Prorok powiedział:” Wierzący nie jest ten, kto jada do syta, gdy jego sąsiad jest głodny ” (ze zbioru Al-Albaniego).

Hadis nr 8: Jedz codziennie trochę mniej

Przejadanie się, spożywanie żywności w nadmiarze, jest czynem bardzo negatywnie postrzeganym w islamie. Okres miesiąca postu w ramadanie, jest właśnie tym czasem, kiedy wierzący wyrzeka się spożywania pokarmów od świtu do zachodu słońca, w akcie solidaryzmu z głodnymi, ubogimi. Podczas postu, człowiek uczy się odmawiania sobie przyjemności i potrzeby jedzenia, uczy się kontroli nad własnymi potrzebami. Prorok Muhammad (pokój i błogosławieństwo Boga z Nim) zachęcał do spożywania lekkich posiłków, zaspokajania wyłącznie uczucia głodu i wyzbywania się łakomstwa. Najlepsza jest dieta bogata w zieleninę, warzywa, owoce, natomiast mięso i ryby powinny stanowić sporadyczny dodatek. Zgodnie z systemem prawa islamskiego (szariat) człowiek powinien przestać jeść, gdy zaspokoi głód.

Prorok powiedział:

„Nie ma nic gorszego niż osoba, która wypełnia swój żołądek. Powinno wystarczyć dla syna Adama, aby kilka kęsów zaspokoiło jego pragnienie. Jeśli pragnie zjeść więcej powinien pamiętać, że jedną trzecią żołądka wypełni jedzenie, jedną trzecią płyny i kolejną jedną trzecią oddech” (ze zbioru Tirmiziego i Ibn Madży).

Hadis nr 9: Rozważ recykling, ponowne wykorzystanie, zanim kupisz coś nowego

Pytana o sposób życia w domu, żona Proroka Muhammada Ajsza powiedziała, że „zwykł sam naprawiać swoje obuwie, szyć i cerować swoje ubrania, doił kozy, pomagał jej i wykonywał wszelkie tego typu obowiązki domowe bez narzekania” (ze zbioru Al Albaniego)”.

Ideą jaka przyświecała tym działaniom, było pokazanie muzułmanom, że zwyczajne, rutynowe czynności (mehna) w gospodarstwie domowym, nie były poniżające dla proroka Boga. Ponowne użycie i naprawy rzeczy, zamiast wymiany na nowe, nie jest oznaką biedy, ale oznaką władzy. Poprzez wykonywanie obowiązków domowych, Prorok mówił możemy zbudować fundamenty, z mniejszej liczby „rzeczy”, to my kontrolujemy samych siebie, to, co spożywamy i jak te dary rozdzielamy.

Hadis nr 10: Zwierzęta powinny być pod naszą opieką

Pewien człowiek był bardzo spragniony, będąc w drodze, nagle spotkał na swej drodze studnię z wodą. Zszedł w dół, ugasił swe pragnienie i wrócił z powrotem. Ujrzał psa duszącego się i liżącego błoto z pragnienia, wówczas powiedział do siebie: „Ten pies cierpi z pragnienia podobnie jak ja cierpiałem.” Zszedł ponownie do studni, nabrał wody w swój but, wyszedł trzymając go w ustach i wróciła do psa pojąc go. Bóg wynagrodził mu ten czyn i wybaczył jego grzechy. Jeden z towarzyszy rzekł: „O Wysłanniku Allaha! Czy jest dla nas nagroda za służbę zwierzętom?”, na co Prorok odrzekł: „Jest dla nas nagroda za każde działanie w służbie żywych istot”. (zrelacjonował Abu Hurajra, ze zbioru Imama Buchariego)

Prorok Muhammad sugerował takie postępowanie w stosunku do zwierząt, jakim wykazywał się relacjonujący ten hadis Abu Hurajra. Przydomek tego towarzysza Proroka, w tłumaczeniu na język polski oznacza „Ojciec kociąt”, gdyż Abu Hurajra znany był w społeczności z noszenia kociąt w drapowanych rękawach swej szaty.

Zwierzęta odgrywają ogromną rolę w systemie ekologicznego dobrobytu. W założeniach prawa szariatu wobec ochrony praw zwierząt, wierzący zobligowany jest do opieki nad kalekimi zwierzętami, ratowania bezdomnych psów i kotów oraz innych zwierząt, a także ochrony ptasich gniazd.

Żródło: http://polskaarabka.blogspot.com/p/islam-ekologia.html?m=1

Warto zatrzymać się nad stosunkiem muzułmanów do zwierząt. Tym bardziej, że temat ten wzbudza sporo kontrowersji, a sami wyznawcy islamu podchodzą do niego w sposób zróżnicowany.

Koran wymienia zwierzęta w różnym kontekście i porządku. Podobnie jak inne dzieła stworzenia, również one podlegają człowiekowi (Sura Stół zastawiony 5:1). Generalnie stosunek muzułmanów do zwierząt wyraża się w pytaniu: „W jakim celu zostały one stworzone?” Odpowiadając, muzułmanie podają dwa główne powody: po pierwsze, zwierzęta mają służyć człowiekowi w wypełnianiu jego misji zastępcy Boga (chalifa) na ziemi, a po drugie, mają mu pomagać w odkrywaniu piękna stworzenia i uwielbieniu Stwórcy (Sura Pszczoły 16:5). Wyznawcy islamu podkreślają przede wszystkim wymiar użyteczny zwierząt, a dopiero w dalszej kolejności wskazują na obowiązek zatroszczenia się o nie przez człowieka.

Islam dzieli zwierzęta na rytualnie czyste i nieczyste. Nie ma jednak jasno ustalonych kryteriów tego podziału, jak to ma miejsce np. w judaizmie. Na określanie nieczystymi pewnej grupy zwierząt powstały liczne teorie. Jedne kierują się wyłącznie względami higienicznymi, inne natomiast wskazują na totemiczne wpływy wierzeń z okresu przedislamskiego. Nieczystych rytualnie zwierząt muzułmanom jeść nie wolno, ponieważ ich nieczystość przechodzi na człowieka. Jednak dopuszcza się możliwość ich spożywania w sytuacji wyjątkowej, np. w czasie głodu. Nieczystość zwierząt przechodzi także na miejsce ich przebywania, dlatego nie powinny one wchodzić do domów, a nade wszystko do meczetu. Dotyczy to również psów. Muzułmanie uważają, że ktokolwiek wejdzie w kontakt ze śliną psa przed rytualną modlitwą, musi powtórzyć całą obowiązkową ablucję. Hadisy (opowieści z życia proroka Muhammada) opisują stanowisko proroka, który zabraniał psom wejścia do wnętrza domów. Natomiast znane ze swej czystości koty mogły przebywać razem z ludźmi.

W stosunku do zwierząt domowych stanowisko muzułmańskie jest bardzo krytyczne. Koran generalnie ich nie potępia, ale nie zachęca też do ich posiadania. W koranicznej relacji o siedmiu śpiących wspomina się jednak wiernego psa, o którym prorok Muhammada miał powiedzieć, że jest jedynym w swoim rodzaju i dlatego zostanie wpuszczony do raju (Sura Grota, 18:18). Chociaż pies należy w islamie do zwierząt powszechnie pogardzanych, to istnieją liczne hadisy, w których przedstawiany jest pozytywnie. Jedna z opowieści wspomina kobietę lekkich obyczajów, która zatroszczyła się o psa, za co obiecano jej raj. W stosunku do kotów nie ma jasnego i jednoznacznego stanowiska. Tradycja podaje, że prorok Muhammad bardzo lubił koty, choć z drugiej strony nie brakuje relacji, w których je odrzucał. Jednym z powodów negatywnego stosunku do kotów i psów w islamie, mogą być przedislamskie wpływy arabskie, według których złe duchy przyjmowały postać tych zwierząt.

Hadisy nawołują muzułmanów do dobrego traktowania zwierząt. Wiele z nich podkreśla pozytywny stosunek proroka Muhammeda do zwierząt i jego nakazy, żeby ich nie męczyć. W jednej z opowieści kobieta doprowadziła do wygłodzenia kota i trafiła za to do piekła. Natomiast mężczyzna, który uratował życie bezdomnemu psu, poszedł do raju. W literaturze opisującej czasy kalifa Omara podkreśla się znaczenie zwierząt, które wynagradzano za wierność i pomoc okazywaną człowiekowi. Również kalif Omar miał występować z całą surowością przeciw znęcaniu się nad zwierzętami. Wielu średniowiecznych podróżników wskazywało na Orient jako miejsce azylu dla zwierząt, zwłaszcza psów i kotów. Na uwagę zasługuje fakt, że prezentowana powszechnie negatywna postawa muzułmanów do zwierząt domowych odbiega od rzeczywistości opisywanej w źródłach.

Szczególne miejsce wśród zwierząt zajmuje wielbłąd. Jako nieodzowny środek transportu na pustyni, był zawsze ważnym towarzyszem życia Beduinów. Nie dziwi fakt, że należy on też do zwierząt szczególnie chronionych. Koran określa nawet karę za zranienie wielbłąda (Sura Poeci 26:156), a zaniedbywanie ciężarnych wielbłądzic uznaje za równoznaczne ze sprowadzeniem na siebie nieszczęścia (Sura Zwijanie 81:4). Kołyszący sposób chodzenia tych zwierząt wpłynął na rozwój miary wiersza w arabskiej literaturze. Symbolizuje on nie tylko bogactwo i posiadanie, lecz oznacza także jednostkę miary stosowaną m.in. przy wykupie kobiety przez jej przyszłego męża. Język arabski zna ponad sto pięćdziesiąt różnych nazw na określenie wielbłąda.

Zagadnienia ochrony zwierząt są rzadko podejmowane we współczesnym islamie. Zdecydowanie przeciwko brutalnemu wykorzystywaniu zwierząt w celach doświadczalnych wypowiedziała się I Międzynarodowa Konferencja ds. Medycyny Islamskiej, która odbyła się w 1981 r. w Kuwejcie. Wielu muzułmanów, żyjących zwłaszcza na Zachodzie, uważa, że postęp w zakresie weterynarii przyczynił się do pokonania wielu istniejących w przeszłości chorób i zagrożeń. Dlatego przebywanie z psami nie stanowi dziś żadnego problemu. W konsekwencji wielu muzułmanów decyduje się na posiadanie psa. Zdecydowana większość wyznawców islamu uważa jednak, że zawarty w hadisach zakaz ma charakter ponadczasowy i nie wolno go zmieniać.

Żródło: https://religie.wiara.pl/doc/472182.Stosunek-muzulmanow-do-zwierzat